Chatbot, iş akışı, ajan: fark ne?

Bir dil modeline soru sorup cevap almak tek çağrıdır. Ajan mühendisliği ise modeli bir döngünün içine koymaktır: model hedefe bakar, ne yapacağına karar verir, bir araç çağırır, sonucu görür ve hedefe ulaşana kadar devam eder.

Üç seviyeyi birbirinden ayırmak, doğru mimariyi seçmenin yarısıdır:

• Tek çağrı: Metni özetle, e-postayı sınıflandır, çeviri yap. Adımlar bellidir, tek istem yeter.
• İş akışı (workflow): Adımları sen kodla sıralarsın: önce çıkar, sonra doğrula, sonra yaz. Model her adımda çalışır ama yolu kod belirler.
• Ajan: Yolu model belirler. Kaç adım atacağı, hangi aracı çağıracağı önceden bilinmez; sen yalnızca hedefi, araçları ve sınırları verirsin.

Ajan döngüsü

Her ajanın kalbinde aynı basit fikir vardır:

hedef ──► [ MODEL ] ──► karar: araç mı, cevap mı?
             ▲              │
             │              ├─ araç çağır ──► araç çalışır ──► sonuç
             │              │                                   │
             └──────────────┴─────────── sonucu bağlama ekle ◄──┘
                            │
                            └─ cevap hazır ──► bitir

Bu döngünün dört parçası vardır; kurs boyunca hepsini kendi elinle yazacaksın:

• Model: Karar veren beyin. API ile çağırırsın.
• Araçlar: Modelin dünyayla konuşma yolu: dosya okuma, arama, hesaplama, e-posta gönderme…
• Bağlam / bellek: Modelin o an gördüğü her şey: konuşma geçmişi, araç sonuçları, notlar.
• Sınırlar: Adım limiti, izinler, onay mekanizmaları, maliyet tavanı. Ajanı güvenli kılan kısım budur.

Ne zaman ajan kullanmalı?

Ajanlar güçlüdür ama pahalı, yavaş ve öngörülemezdir. Altın kural: mümkün olan en basit çözümle başla.

• Adımlar önceden biliniyorsa → iş akışı (veya tek çağrı) kullan.
• Görevin kaç adım süreceği, hangi bilgiye bakılacağı duruma göre değişiyorsa → ajan düşün.
• Hata yapmanın bedeli yüksekse (para, silme, dışarıya mesaj) → ajana yetki verme; insan onayı ekle (Ders 8).

Kursun yol haritası

Önce API’yi tanıyacağız (Ders 2–3), sonra araç kullanımı ve ajan döngüsünü sıfırdan yazacağız (Ders 4–5). Ardından iyi araç tasarımı, bellek, güvenlik ve test konularına geçeceğiz (Ders 6–9). Son derste hepsini birleştirip kendi notların üzerinde çalışan bir araştırma ajanı kuracaksın.